Is het veilig om tijdens de zonsverduistering van vanavond auto te rijden?

Nederland krijgt vanavond de indrukwekkendste gedeeltelijke zonsverduistering sinds 1999 te zien. Vanaf ongeveer 19.17 uur schuift de maan voor de zon. Rond 20.11 uur bereikt de verduistering haar maximum en is vanuit het midden van Nederland ongeveer 88 procent van het zonneoppervlak bedekt.

Dat valt precies in een periode waarin veel mensen nog onderweg zijn. De vraag is daarom logisch: kun je tijdens zo'n zonsverduistering veilig autorijden? Het korte antwoord is ja. De verduistering maakt autorijden op zichzelf niet gevaarlijk, maar de combinatie van afleiding, een zeer laagstaande zon en veranderend licht vraagt wel extra aandacht.

Het wordt in Nederland niet plotseling nacht

Vanuit Nederland is de verduistering gedeeltelijk. De zon verdwijnt hier dus nergens volledig achter de maan. Rond het maximum is in Utrecht 88,3 procent van het zonneoppervlak bedekt. In Groningen is dat ongeveer 87 procent en in Middelburg bijna 89,5 procent.

Dat klinkt alsof het bijna donker moet worden, maar zo werkt het niet. Ook wanneer maar een klein deel van de zon zichtbaar blijft, produceert dat nog opvallend veel licht. Het zal buiten merkbaar anders ogen, maar Nederland verandert rond 20.11 uur niet plotseling in een nachtelijk landschap.

Daarom hoeft het verkeer tijdens de verduistering ook niet stilgelegd te worden. Voor de verkeersveiligheid is vooral belangrijk dat bestuurders hun aandacht bij de weg houden en niet proberen het natuurverschijnsel tijdens het rijden uitgebreid te bekijken.

Die kleine zonnesikkel blijft gevaarlijk fel

Juist hier zit een verraderlijk verschil met bijvoorbeeld een donkere regenbui. Tijdens het maximum lijkt het misschien alsof de zon door de maan voldoende is afgezwakt om er even naar te kunnen kijken. Dat is niet zo.

Nederland bevindt zich tijdens de hele eclips buiten het gebied van totaliteit. Er blijft dus altijd een stukje van het felle zonneoppervlak zichtbaar. Zelfs wanneer bijna 90 procent is bedekt, kan rechtstreeks naar de zon kijken de ogen beschadigen.

Een gewone zonnebril maakt het bekijken van de eclips niet veilig. Daarvoor is een speciale eclipsbril nodig die geschikt is om rechtstreeks naar de zon te kijken. Achter het stuur moet je zo'n eclipsbril juist absoluut niet gebruiken. De glazen laten zo weinig normaal licht door dat je de weg er niet veilig mee kunt zien.

Wil je daadwerkelijk naar de zon kijken, dan moet de auto dus eerst op een normale en veilige parkeerplek staan.

Rond het maximum staat de zon juist heel laag

Er speelt vanavond nog iets mee dat voor automobilisten misschien belangrijker is dan de verduistering zelf. Tijdens het maximum staat de zon slechts ongeveer acht graden boven de horizon, in westnoordwestelijke richting.

Wie rond 20.10 uur die kant op rijdt, kan dus met een zeer laagstaande zon recht voor de auto te maken krijgen. De gedeeltelijke verduistering neemt dat probleem niet volledig weg, omdat de overgebleven zonnesikkel nog steeds bijzonder fel is.

De ANWB waarschuwt bij laagstaande zon dat onder meer fietsers, kruisend verkeer, verkeerslichten en verkeersborden gemakkelijker over het hoofd worden gezien. De organisatie adviseert bestuurders daarom hun snelheid en rijstijl aan te passen wanneer het zicht slechter wordt.

Een normale zonnebril mag tijdens het rijden uiteraard wel worden gebruikt om hinder van laagstaande zon te verminderen. Dat is iets anders dan een eclipsbril: een gewone zonnebril is geschikt voor autorijden, maar niet om rechtstreeks naar de zon te kijken.

Bekijk ook

Dit verblindende gevaar duikt steeds vaker op in het donker, maar het komt niet van een auto | Autobahn

Een vieze voorruit kan het probleem groter maken

Vanavond is ook een goed moment om nog even naar de voorruit te kijken voordat je vertrekt. Vuil, vettigheid en strepen kunnen bij laagstaande zon veel hinderlijker worden doordat het felle licht over de ruit wordt verspreid.

De buitenkant schoonmaken helpt, maar vergeet ook de binnenkant van de voorruit niet. Een dunne vettige laag aan de binnenzijde valt overdag soms nauwelijks op, terwijl hij met de zon recht voor de auto ineens voor een flinke waas kan zorgen. Goed auto-onderhoud hoeft in dit geval dus niet ingewikkelder te zijn dan een schone ruit en voldoende ruitenwisservloeistof.

Ook de verlichting aanzetten kan verstandig zijn. Bij slecht of veranderend zicht gaat het niet alleen om wat jij zelf ziet, maar ook om hoe goed andere weggebruikers jouw auto kunnen zien. Vertrouw daarbij niet blind op automatische verlichting als je merkt dat de omstandigheden veranderen.

Stop niet langs de weg om snel een foto te maken

De grootste fout is uiteindelijk waarschijnlijk niet de verduistering zelf, maar wat bestuurders ermee proberen te doen. Een telefoon omhoog houden, een foto maken door de voorruit of tijdens het rijden proberen te zien hoeveel van de zon al verdwenen is, haalt de aandacht weg van het verkeer.

Ook even stoppen op de vluchtstrook of op een andere plek die niet als parkeerplaats is bedoeld, is geen goed idee. Wie de verduistering bewust wil bekijken, kan beter vooraf een veilige plek zoeken, parkeren en vervolgens met een geschikte eclipsbril uitstappen.

De verduistering begint vanavond rond 19.17 uur. Het maximum volgt rond 20.11 uur en rond 21.03 uur is het verschijnsel voorbij. Het grootste deel van die tijd kun je dus gewoon veilig onderweg zijn, zolang de zonsverduistering niet belangrijker wordt dan de weg voor je.