Je ziet een motor in je spiegel naderen, houdt je lijn netjes vast en geeft de rijder voldoende ruimte om voorbij te gaan. Zodra hij je heeft ingehaald en weer voor je rijdt, steekt hij ineens zijn rechterbeen naar buiten. Voor automobilisten die het gebaar niet kennen, ziet dat er behoorlijk vreemd uit. Heeft hij last van zijn been, is er iets met de motor of probeert hij je ergens voor te waarschuwen?
Meestal is er juist niets aan de hand. Onder motorrijders wordt het uitsteken van het rechterbeen na een inhaalactie vaak gebruikt als informeel bedankje. De boodschap is simpel: ik heb gezien dat je ruimte maakte of rekening met me hield, bedankt daarvoor.
De motorrijdersvariant van een handje opsteken
Automobilisten bedanken elkaar regelmatig door even een hand op te steken. Motorrijders doen in feite hetzelfde, alleen is een handgebaar tijdens een inhaalmanoeuvre niet altijd even praktisch.
De rechterhand bedient het gas en de voorrem, terwijl de linkerhand onder meer voor de koppeling wordt gebruikt. Zeker tijdens en vlak na het accelereren wil je die handen liever aan het stuur houden. Het rechterbeen kort naar buiten steken is dan een makkelijke manier om toch iets duidelijk te maken aan de automobilist die inmiddels achter je rijdt.
Het is geen officieel verkeerssignaal en staat dus nergens als verplicht gebaar in de verkeersregels. Niet iedere motorrijder gebruikt het en de precieze betekenis kan bovendien per land en situatie verschillen.
Vooral in Frankrijk, Spanje en Portugal kom je het tegen
Wie met de auto naar Zuid-Europa rijdt, heeft een relatief grote kans het gebaar een keer te zien. In Frankrijk is het uitsteken van het rechterbeen een bekende manier om een automobilist te bedanken die ruimte heeft gemaakt om de motor te laten passeren.
Ook in Portugal wordt het gebaar veelal op die manier gebruikt. Wanneer een automobilist ruimte maakt, voorrang verleent of een inhaalactie vergemakkelijkt, kan de motorrijder zijn rechterbeen kort naar buiten steken als teken van dank.
In Spanje bestaat dezelfde gebarentaal eveneens, al wordt het been daar ook gebruikt als groet of teken van erkenning tussen motorrijders. De Spaanse verkeersdienst DGT beschrijft het uitsteken van een been bijvoorbeeld als alternatief voor de bekende V-groet tussen motorrijders.
De situatie waarin het gebeurt vertelt daarom veel. Passeert een motorrijder je nadat je hem ruimte hebt gegeven en gaat direct daarna zijn rechterbeen kort naar buiten, dan is de kans groot dat je zojuist bent bedankt.
In de Verenigde Staten kan het juist een waarschuwing zijn
Er zit alleen een belangrijke keerzijde aan die uitleg: een uitgestoken rechterbeen betekent niet overal automatisch 'bedankt'. Vooral bij groepsritten in de Verenigde Staten kan een vergelijkbaar gebaar juist worden gebruikt om rijders achter je voor een gevaar op de weg te waarschuwen.
Ligt er bijvoorbeeld een stuk afval, een gat of een ander obstakel aan de rechterkant van de rijbaan, dan kan een motorrijder zijn rechterbeen uitsteken en daarmee in de richting van het gevaar wijzen. Voor een obstakel aan de andere kant worden weer andere hand- of voetgebaren gebruikt.
Dat soort signalen zijn vanuit de verkeersveiligheid nuttig, omdat een motorrijder vooraan in een groep het obstakel vaak eerder ziet dan degene die achter hem rijdt.
Kijk daarom niet alleen naar het been zelf, maar vooral naar de context. Een kort beengebaar direct na het inhalen kan een bedankje zijn. Een voet die nadrukkelijk richting het asfalt of een object wijst, kan juist betekenen dat er iets op de weg ligt waar je voor moet oppassen.
Motorrijders hebben een complete gebarentaal
Het uitgestoken been is maar één voorbeeld van de informele communicatie die motorrijders onderweg gebruiken. Wie regelmatig op de motor zit, herkent vaak allerlei signalen die automobilisten nauwelijks opvallen.
Bekend is bijvoorbeeld de V-groet met de linkerhand wanneer twee motorrijders elkaar tegemoetkomen. Daarnaast bestaan er gebaren waarmee rijders elkaar waarschuwen dat de snelheid omlaag moet, dat er een obstakel op de weg ligt of dat iemand in de groep moet stoppen.
Daardoor kan exact dezelfde lichaamsbeweging zonder context gemakkelijk verkeerd worden geïnterpreteerd. Dat maakt het uitgestoken been juist zo interessant: in de ene situatie is het een vriendelijk bedankje, een paar kilometer verder kan een vergelijkbare beweging een waarschuwing zijn.
Niet ieder uitgestoken been heeft iets met communicatie te maken
Er bestaat nog een andere situatie waarin je een been naar buiten kunt zien gaan. In de motorsport en bij zeer sportief rijden steken coureurs tijdens hard remmen voor een bocht soms een been uit.
Dat heeft niets te maken met een automobilist of motorrijder achter hen. Het is een rijtechniek die je onder meer in de racerij ziet en die heel anders wordt uitgevoerd dan het korte bedankgebaar na een normale inhaalactie.
In het dagelijkse verkeer is het onderscheid meestal eenvoudig te maken. Heeft een motorrijder je zojuist ingehaald en verschijnt het rechterbeen kort nadat hij weer voor je rijdt, dan probeert hij waarschijnlijk iets tegen jou te zeggen. Gebeurt het tijdens stevig remmen voor een bocht, dan ligt een andere verklaring veel meer voor de hand.
Je hoeft niets terug te doen
Als automobilist hoef je na zo'n bedankje niet snel met grootlicht te seinen of zelf een ingewikkeld gebaar terug te maken. De boodschap heeft zijn doel al bereikt.
Zie het als de motorrijdersvariant van iemand die even zijn hand opsteekt nadat je hem hebt voorgelaten. Je begrijpt wat ermee wordt bedoeld en rijdt vervolgens gewoon verder.
De volgende keer dat een motorrijder je passeert en daarna kort zijn rechterbeen naar buiten steekt, hoef je dus niet meteen te denken dat er iets mis is. Zeker in landen als Frankrijk, Spanje en Portugal is de kans groot dat er een veel vriendelijkere boodschap achter zit.