Polen scoort 99,43 op nieuwe Europese rijstressindex, maar de methode verdient een tweede blik

De ranglijst komt van Czechvignette.cz en richt zich specifiek op beginnende bestuurders. Polen eindigt bovenaan met 99,43 van de 100 punten. Tsjechië volgt met 94,92 punten, waarna Roemenië, Griekenland en Bulgarije de top vijf compleet maken. Italië staat zesde. Aan de andere kant van de lijst noemt het onderzoek Zweden, Denemarken, Noorwegen, Nederland en Spanje als relatief ontspannen landen om te rijden.

De uitslag klinkt behoorlijk definitief, maar vraagt meteen om nuance. Dit is geen officiële Europese veiligheidsranglijst en evenmin een onderzoek waarin automobilisten tijdens het rijden naar hun daadwerkelijke stressniveau zijn gevraagd. Het is een samengestelde index die verschillende verkeersgegevens omzet in één score.

Deze index meet geen hartslag achter het stuur

Voor de berekening zijn gegevens gebruikt over onder meer congestie, wegkwaliteit, verkeersdoden en voertuigdichtheid. De onderliggende bronnen zijn volgens de makers onder andere TomTom, de European Transport Safety Council, Eurostat, het World Economic Forum en World Population Review.

Voor zover uit de gepubliceerde methode blijkt, is 99,43 dus geen rechtstreeks gemeten hoeveelheid stress. Niemand heeft Poolse automobilisten aan een hartslagmeter gehangen en daarna dezelfde proef in Zweden herhaald. Het cijfer is de uitkomst van verschillende indicatoren die samen een beeld moeten geven van hoe veeleisend een verkeersomgeving voor een beginnende bestuurder kan zijn.

Eén belangrijk onderdeel komt uit 2019

Juist bij de wegkwaliteit wordt het interessant. Polen krijgt in de nieuwe ranglijst 4,3 van de 7 punten en Tsjechië 3,9 van de 7. De gebruikte bron voor deze indicator is het World Economic Forum.

Alleen dateert de betreffende Global Competitiveness Report uit 2019. De indicator voor wegkwaliteit is bovendien geen technische meting van asfalt, kuilen of onderhoud. Het World Economic Forum vroeg respondenten hoe zij de omvang en toestand van de wegen in hun land beoordelen op een schaal van 1 tot 7. Voor deze indicator werd een gewogen gemiddelde uit 2018 en 2019 gebruikt, of de meest recente beschikbare periode.

Een in 2026 gepubliceerde score krijgt daarmee voor een belangrijk onderdeel input uit een verkeerswereld van vóór corona, vóór grote recente infrastructuurprojecten en vóór jaren aan nieuw asfalt.

Zelfs het Poolse voorbeeld is ondertussen vernieuwd

Dat probleem wordt zichtbaar bij de A18. De directeur van Czechvignette noemt tegenover Euronews juist het oude deel van deze snelweg vanaf de Duitse grens als voorbeeld van de harde overgang naar slechter Pools wegdek. Volgens hem zou een beginnende bestuurder daar onmiddellijk verschil merken.

Maar de Poolse overheid meldt dat de reconstructie van de zuidelijke rijbaan tussen de Duitse grens en Golnice al in oktober 2023 volledig is afgerond. De oude, versleten rijbaan werd vervangen en het volledige traject van ongeveer 70 kilometer kreeg autosnelwegstandaard. Dat betekent niet dat iedere Poolse weg inmiddels biljartlakenkwaliteit heeft, maar wel dat juist dit concrete voorbeeld in 2026 niet meer geschikt is om de oude staat van het Poolse wegennet te illustreren.

Bekijk ook

Buurland vergeet op te letten: deze splinternieuwe Poolse snelweg stopt abrupt in een modderig weiland | Autobahn

Ook de nieuwste verkeerscijfers zien er anders uit

De rijstressindex gebruikt voor Polen 52 verkeersdoden per miljoen inwoners. Dat cijfer hoort bij 2024. Inmiddels heeft de Europese Commissie voorlopige cijfers over 2025 gepubliceerd. Polen daalt daarin naar 45 verkeersdoden per miljoen inwoners. Tsjechië gaat van 45 naar 43, Griekenland van 64 naar 50, Roemenië van 78 naar 68 en Bulgarije van 74 naar 71.

Dat verandert vooral de positie van Polen. Met 45 doden per miljoen ligt het voorlopig nog maar iets boven het Europese gemiddelde van 43. Roemenië en Bulgarije blijven daarentegen duidelijk aan de ongunstige kant van de Europese verkeersveiligheidscijfers. Voor Nederland noemt de Commissie voorlopig 35 verkeersdoden per miljoen inwoners, al is dat Nederlandse cijfer deels geschat op basis van de eerste zes maanden van 2025.

Een nationaal cijfer zegt niet hoe gevaarlijk jouw snelwegrit is

Ook verkeersdoden per miljoen inwoners moet je voorzichtig gebruiken voor een vakantieroute. Zo'n cijfer telt ongevallen op alle wegen bij elkaar. Het vertelt niet rechtstreeks hoeveel risico je loopt wanneer je op een moderne autosnelweg door Polen of Roemenië rijdt.

De Europese Commissie laat dat verschil goed zien. Van de geregistreerde verkeersdoden in de EU in 2024 viel 53 procent op wegen buiten de bebouwde kom, 38 procent binnen de bebouwde kom en slechts 8 procent op autosnelwegen. Een land met een hoog nationaal dodental is dus niet automatisch een land waarvan je de snelweg tijdens een autovakantie moet vermijden.

Toch zit er voor vakantiegangers iets bruikbaars in

De studie wijst ook op iets wat veel Nederlandse bestuurders zullen herkennen: de eerste kilometers na een grensovergang kunnen extra concentratie vragen. Andere snelheidsregels, onbekende bebording, werkzaamheden en een nieuw tol of vignetsysteem komen soms tegelijk op je af. Czechvignette noemt juist zulke overgangsmomenten als situaties waarin onervaren bestuurders extra druk kunnen ervaren.

Dat is een nuttigere manier om de ranking te gebruiken dan Polen simpelweg rood kleuren op de vakantiekaart. Controleer vóór een grensovergang de lokale snelheden, tolregels en verplichte uitrusting, en laat een navigatiesysteem niet als enige bron bepalen wat ter plaatse is toegestaan.

Bekijk ook

Rijd je in dit vakantieland op een rotonde? Vergeet dan direct alles wat je in Nederland hebt geleerd | Autobahn

De maker verkoopt zelf Tsjechische vignetten

Er speelt bovendien een commercieel belang. Czechvignette.cz is geen Tsjechische overheidsdienst, maar een verkoper van elektronische snelwegvignetten. Het Tsjechische ministerie van Transport nam Czechvignette.cz op in zijn op 25 juni 2026 bijgewerkte overzicht van frauduleuze en niet officiële verkoopwebsites. Die lijst voegt beide categorieën samen, dus daaruit kan niet worden geconcludeerd dat Czechvignette zelf frauduleus is. Wel staat vast dat het niet de officiële staatswebshop is.

Sinds 24 juni gebruikt de officiële Tsjechische vignettewinkel het overheidsdomein edalnice.gov.cz. Het ministerie zegt die wijziging juist te hebben doorgevoerd om automobilisten makkelijker onderscheid te laten maken tussen de staatswinkel en tussenpersonen die extra kosten kunnen rekenen.

Laat 99,43 je vakantie niet omgooien

De ranglijst heeft daarmee nog steeds waarde als signaal dat verkeersomstandigheden binnen Europa flink verschillen. Polen, Tsjechië en delen van Zuidoost Europa kunnen voor een Nederlandse bestuurder onbekender en daardoor intensiever aanvoelen dan een rit door Nederland of Scandinavië.

Maar 99,43 is geen reden om de Poolse grens om te draaien. De score combineert recente en oudere data, een van de gebruikte wegkwaliteitsscores komt uit 2019 en zelfs het concrete Poolse snelwegvoorbeeld blijkt inmiddels vernieuwd. Voor een vakantieroute zijn actuele werkzaamheden, lokale verkeersregels en de omstandigheden op het specifieke traject uiteindelijk nuttiger dan één cijfer met twee cijfers achter de komma.