België herschrijft de verkeersregels: deze bekende reflexen veranderen vanaf 2027

De huidige Belgische regel is helder: op een ongeregeld kruispunt geef je voorrang aan de bestuurder van rechts, behalve wanneer die uit een verboden rijrichting komt. Precies die laatste uitzondering verdwijnt uit de nieuwe Code van de openbare weg. Vanaf 1 juni 2027 moet je dus ook rekening houden met een bestuurder die van rechts uit een verboden richting verschijnt.

Dat betekent niet dat tegen de rijrichting in rijden ineens legaal wordt. België wil vooral voorkomen dat je bij ieder kruispunt eerst moet uitzoeken of de ander daar wel mág rijden. Voor fietsers is dat extra relevant, omdat zij in bepaalde eenrichtingsstraten legaal tegen de richting van het overige verkeer in kunnen rijden. De officiële Belgische uitleg gebruikt de veranderende voorrangsregel inmiddels zelfs als quizvraag voor de nieuwe wegcode.

Twee seconden wordt de nieuwe afstand tot je voorligger

Ook bumperkleven krijgt een veel concretere grens. Op wegen waar de maximumsnelheid hoger ligt dan 50 km/u moet de afstand tot je voorligger vanaf 2027 minimaal overeenkomen met wat je in twee seconden aflegt. Bij 80 km/u is dat ongeveer 45 meter, bij 100 km/u zo'n 56 meter en bij 120 km/u ongeveer 67 meter.

Een meetlint heb je daar uiteraard weinig aan. De Belgische toelichting geeft daarom een simpele methode: kies bijvoorbeeld een lantaarnpaal, begin met tellen wanneer je voorganger die passeert en zeg "eenentwintig, tweeëntwintig". Passeer jij hetzelfde punt vóór die twee seconden voorbij zijn, dan zit je te dicht op je voorganger. Bij regen, slecht zicht of een glad wegdek is twee seconden bovendien slechts het minimum en wordt een grotere afstand aanbevolen.

Die fietser naast het fietspad kan straks gewoon gelijk hebben

Misschien levert het nieuwe bord R12 nog wel de meeste verwarring op tussen automobilisten en fietsers. Het bord introduceert een nieuw concept: het niet-verplichte fietspad. Staat R12 langs een fietspad, dan mag een fietser ervoor kiezen dat pad te gebruiken, maar hij mag ook op de rijbaan blijven rijden.

De Belgische overheid noemt zelf het voorbeeld van snellere fietsers die voor de rijbaan kiezen, terwijl gezinnen het fietspad gebruiken. Ook andere fietsregels veranderen. Kinderen jonger dan twaalf jaar mogen straks altijd op het trottoir fietsen. Nu ligt die grens nog onder de tien jaar. Fietsers krijgen daarnaast expliciet ruimte om rechts van of tussen langzaam rijdende of stilstaande rijen auto's door te rijden.

Bekijk ook

België schrapt opvallende gordeluitzondering: bij deze manoeuvre mag het nu nog | Autobahn

Meer dan 45 nieuwe borden, maar de oude verdwijnen niet ineens

De verkeersborden zelf krijgen eveneens een flinke verbouwing. België introduceert of moderniseert meer dan 45 borden en symbolen. Er komen onder meer nieuwe aanduidingen voor een niet-verplicht fietspad en voor verschillende gevaren, terwijl de pictogrammen moderner worden en rode randen een witte contrastrand krijgen. Onderborden worden voortaan zwart op wit in plaats van wit op blauw.

Toch verandert het Belgische straatbeeld niet in één nacht. De meeste huidige verkeersborden mogen nog tot 1 januari 2045 blijven staan. Daardoor kunnen oude en nieuwe uitvoeringen bijna achttien jaar naast elkaar bestaan. Een aantal borden verdwijnt sneller: de huidige E5, E7 en E11 verliezen al bij de invoering op 1 juni 2027 hun betekenis.

Eén land krijgt voortaan vier verkeersreglementen

Achter de zichtbare veranderingen zit nog een grotere verbouwing. De verkeersregels uit 1975 worden vervangen door vier complementaire reglementen: een federale Code van de openbare weg, een Brusselse Code, een Vlaams verkeersreglement en een Waalse Code. Het oude verkeersreglement trad in 1976 in werking en is in de tussentijd meer dan 120 keer aangepast.

De basis blijft landelijk herkenbaar, maar op onderwerpen waarvoor de gewesten bevoegd zijn kunnen verschillen ontstaan. Een mooi voorbeeld is het erf. In Vlaanderen wordt de maximumsnelheid daar vanaf 2027 teruggebracht tot stapvoets rijden, terwijl Brussel en Wallonië 20 km/u behouden. Een Nederlandse bestuurder kan dus binnen hetzelfde land een andere regel tegenkomen doordat hij een gewestgrens passeert.

Je hoeft ze nog niet allemaal uit je hoofd te leren

De grote omschakeling staat gepland voor 1 juni 2027. Dat is later dan oorspronkelijk gedacht: de invoering stond eerst voor 1 september 2026 gepland. België schoof de datum op zodat onder meer politie, rijscholen, examencentra en andere betrokken partijen langer de tijd kregen om zich voor te bereiden.

Er zit wel een belangrijke voetnoot bij. De officiële Belgische site waarschuwt dat de federale en gewestelijke regels vóór en zelfs na de invoering nog kunnen worden aangepast. Wie in de zomer van 2027 naar België rijdt, doet er daarom goed aan de definitieve regels nog één keer te controleren. Maar drie nieuwe reflexen kun je nu al onthouden: kijk ook naar verkeer van rechts uit een verboden richting, houd boven 50 km/u minimaal twee seconden afstand en ga er niet automatisch vanuit dat een fietser naast een fietspad daar niets te zoeken heeft.