Start-stop permanent uitschakelen: een geldige APK zegt in Nederland niet alles

Bij auto's waarbij de fabrikant een knop of instelling voor start-stop heeft ingebouwd, kan de bestuurder het systeem voor de rit uitschakelen. Bij veel modellen wordt het na de volgende start automatisch weer actief. Je gebruikt dan simpelweg een functie die de fabrikant zelf in de auto heeft aangebracht. De discussie begint pas wanneer dat gedrag permanent wordt veranderd, bijvoorbeeld met een dongle in de diagnosepoort, een extra module of aangepaste software.

Precies daarover verscheen dinsdagochtend opnieuw een veelgelezen waarschuwing bij het Duitse CHIP. De aanleiding is alleen niet nieuw. De ADAC waarschuwde al in november 2023 dat permanent uitschakelen in Duitsland gevolgen kan hebben voor de toelating van de auto.

Dat onderscheid is belangrijk. Wie bij ieder stoplicht liever zelf bepaalt of de motor afslaat, hoeft dus niet meteen bang te zijn voor zijn APK. Wie de werking van de auto blijvend laat veranderen, komt in een ander juridisch en technisch verhaal terecht.

In Duitsland kan de voertuiggoedkeuring daadwerkelijk vervallen

De Duitse waarschuwing klinkt hard, maar heeft daar een duidelijke wettelijke basis. Paragraaf 19 van de Duitse StVZO bepaalt dat de Betriebserlaubnis van een voertuig kan vervallen wanneer een wijziging onder meer het emissiegedrag of geluidsniveau verslechtert. De ADAC koppelt permanente deactivering van start-stop aan precies dat risico. Volgens de club is blijvende uitschakeling alleen zonder dit probleem mogelijk wanneer de goedkeuring van het betreffende voertuig daarin voorziet. Dat zou volgens de ADAC maar bij weinig modellen het geval zijn.

Ook de Duitse periodieke keuring kan vervolgens relevant worden. Als de auto door de permanente wijziging aantoonbaar slechter presteert op uitstoot, kan dat bij de Hauptuntersuchung tot opmerkingen leiden. De bekende Duitse waarschuwing gaat dus niet over het indrukken van een knop, maar over het blijvend veranderen van een auto die oorspronkelijk mét werkend start-stopsysteem is goedgekeurd.

Bekijk ook

Het start-stopsysteem in je auto: irritant trucje of serieuze geldbesparing? | Autobahn

De Nederlandse APK heeft geen aparte start-stopcontrole

Dan Nederland. In de huidige openbare APK-regelgeving van de RDW staat start-stop niet als afzonderlijk keuringspunt vermeld. De keurmeester hoeft dus niet simpelweg te controleren of de motor bij een stoplicht automatisch afslaat en de auto af te keuren zodra dat niet gebeurt.

Dat betekent alleen niet dat software tijdens de APK volledig buiten beeld blijft. Bij veel moderne benzine- en dieselauto's kan de emissiecontrole via het EOBD-systeem verlopen. De APK-apparatuur controleert daarbij onder meer op emissiegerelateerde foutcodes en of de zogenoemde readiness-tests zijn afgerond. Zijn er relevante foutcodes of is de controle niet volledig afgerond, dan kan alsnog een gewone emissiebeoordeling volgen.

Een permanent uitgezet start-stopsysteem is daarmee niet automatisch een APK-afkeurpunt. Andersom kun je uit een geldige APK ook niet concluderen dat iedere softwarematige wijziging aan de auto daarmee juridisch is goedgekeurd. De APK en de oorspronkelijke voertuiggoedkeuring zijn twee verschillende zaken. Dat onderscheid is hier cruciaal.

Een geldige APK zegt niet alles over de typegoedkeuring

Voor wijzigingen aan voertuigen hanteert de RDW een bredere regel. Als een voertuig zodanig wordt aangepast dat zijn bestaande typegoedkeuring niet meer geldig is, moet het voertuig opnieuw individueel worden goedgekeurd. Bij aanpassingen die invloed hebben op een Europese typegoedkeuring kunnen aanvullende tests en documenten nodig zijn.

Wat de openbare RDW-informatie níét zegt, is dat permanent uitschakelen van start-stop in Nederland automatisch de typegoedkeuring laat vervallen. Daarvoor is de specifieke auto, de oorspronkelijke goedkeuring en de manier waarop de functie wordt aangepast relevant. Een algemene Nederlandse regel die simpelweg luidt "start-stop uitgecodeerd betekent typegoedkeuring kwijt" kan uit de huidige openbare RDW-regels niet worden afgeleid.

Dat maakt de Nederlandse situatie minder zwart-wit dan de Duitse. Een eenvoudige geheugenmodule die na het starten automatisch dezelfde keuze maakt als de fabrieksknop lijkt technisch iets anders dan het herschrijven van motormanagementsoftware, maar de RDW publiceert geen specifieke vrijstelling voor zulke modules. Ze zonder meer "veilig" of "legaal" noemen gaat daarom te ver.

Bekijk ook

Zonder dit onbekende papiertje mag geen enkele nieuwe auto de weg op (en dit is waarom) | Autobahn

Bij je verzekering speelt weer een andere vraag

Ook de Duitse verzekeringswaarschuwing moet niet rechtstreeks naar Nederland worden gekopieerd. Auto Bild noemt voor Duitsland een mogelijk regresbedrag tot 5.000 euro bij de aansprakelijkheidsverzekering en mogelijke gevolgen voor casco. Dat is een Duitse verzekeringscontext en dus geen bedrag dat we op een Nederlandse automobilist kunnen plakken.

Nederlandse verzekeraars formuleren het algemener. Univé schrijft bijvoorbeeld dat tuning gevolgen kan hebben voor premie en dekking en dat relevante wijzigingen aan een verzekerde auto moeten worden gemeld. Ook de ANWB adviseert bij chiptuning om wijzigingen door te geven aan de verzekeraar. Of het uitschakelen van start-stop in een concreet schadegeval gevolgen heeft, hangt vervolgens af van de wijziging, de polisvoorwaarden en de omstandigheden van de schade.

Wie de software van zijn auto laat aanpassen, doet er dus verstandig aan niet alleen de tuner te vragen of het technisch kan, maar ook de verzekeraar of de wijziging voor de polis relevant is.

De angst voor slijtage is volgens de ADAC geen sterke reden

Een veelgehoord argument voor permanente uitschakeling is dat al dat starten slecht zou zijn voor accu en startmotor. De ADAC stelt juist dat auto's met start-stop daarop zijn ontworpen en dat startmotor en startaccu voor de hogere belasting zijn aangepast. De ANWB wijst er eveneens op dat start-stopauto's hiervoor speciale EFB- of AGM-accu's gebruiken.

Het systeem bepaalt bovendien zelf wanneer uitschakelen verstandig is. Bij een onvoldoende geladen accu, een koude motor, zeer hoge of lage buitentemperaturen, gebruik van de airco of verschillende andere omstandigheden kan start-stop vanzelf buiten werking blijven. Dat een systeem niet bij ieder stoplicht ingrijpt, hoeft dus helemaal geen defect te betekenen.

Daar staat een meetbaar voordeel tegenover. De ADAC spreekt in puur stadsverkeer over een brandstofbesparing tot 15 procent. Dat is nadrukkelijk een gunstig stadsscenario en geen belofte dat iedere Nederlandse automobilist 15 procent minder gaat tanken.

Wie ervan af wil, heeft nog altijd de simpelste oplossing

Voor wie start-stop vooral irritant vindt, blijft de minst ingewikkelde route de fabrieksknop. Dan blijft de auto technisch zoals hij is goedgekeurd en bepaal je per rit zelf of het systeem actief is.

Wil je verder gaan en de functie permanent laten veranderen, dan is vooral belangrijk om niet te denken dat "APK-proof" automatisch hetzelfde betekent als "volledig volgens de typegoedkeuring". De huidige Nederlandse APK kent geen apart start-stopvakje waarop je simpelweg wordt afgekeurd, maar dat maakt iedere vorm van codering nog niet automatisch toegestaan.

Voor occasionkopers zit daar nog een praktische vraag achter. Als een auto zich anders gedraagt dan fabrieksmatig bedoeld, vraag dan of er software, een dongle of een geheugenmodule is geplaatst en of de oorspronkelijke toestand kan worden hersteld. Dat is een stuk nuttiger dan pas na aankoop ontdekken dat iemand vóór jou heeft besloten dat die ene irritante knop nooit meer nodig zou zijn.