Na je 85e zou je rijbewijs ineens een grens rond je huis trekken: kan dat in Nederland ook?

De ophef begon bij werkstukken voor de herziening van de Italiaanse verkeersregels. Het ministerie van Infrastructuur en Transport had begin augustus materiaal naar meer dan honderd organisaties gestuurd voor een consultatieronde. Daarin dook voor automobilisten boven de 85 een opvallend pakket beperkingen op. Het ging nog nadrukkelijk om voorstellen en niet om geldende verkeersregels.

Bij de eerste rijbewijsverlenging na het 85e levensjaar zou de bestuurder niet verder dan 100 kilometer van zijn woonplaats of vaste verblijfplaats mogen rijden. Daarnaast zou de snelweg verboden terrein worden en gold tijdens het rijden een alcoholgrens van nul. De beperkingen zouden rechtstreeks op het rijbewijs worden gezet. Een uitgebreidere beoordeling door een lokale medische commissie kon volgens de werkversie aanleiding zijn om één of meer beperkingen aan te passen of te schrappen.

Toen kwam het ministerie met een opmerkelijke correctie

Op 23 augustus veranderde het verhaal. Het Italiaanse ministerie liet in een officiële verklaring weten dat de beperkingen op verzoek van minister Matteo Salvini al eerder uit de gedragsregels van Titel II waren verwijderd. Alleen in een bijbehorende tabel in Titel V stond nog een verwijzing. Ook die wordt volgens het ministerie uit de definitieve versie gehaald.

Daarmee is het iets te gemakkelijk om te zeggen dat Italië na twee dagen ophef plotseling volledig van gedachten veranderde. Volgens het ministerie was een belangrijk deel van het voorstel al eerder geschrapt en waren de documenten niet overal gelijkgetrokken. Voor de automobilist maakt dat uiteindelijk weinig verschil: een Italiaan krijgt straks niet automatisch vanwege zijn 85e verjaardag een snelwegverbod of een cirkel van 100 kilometer om zijn huis.

Oudere Italianen krijgen wel strengere controles

Dat betekent niet dat Italië het onderwerp laat rusten. Het ministerie bevestigt dat voor 85-plussers grondigere medische beoordelingen worden voorzien. Hoe die precies worden vormgegeven, moet nog blijken uit de definitieve tekst.

Nu moeten gewone Italiaanse auto- en motorrijbewijzen vanaf 80 jaar al iedere twee jaar worden verlengd. Daarbij hoort een medische beoordeling van de lichamelijke en geestelijke rijgeschiktheid. Tot 50 jaar is de normale geldigheid tien jaar, daarna vijf jaar tot 70, drie jaar tot 80 en vervolgens twee jaar.

Dan worden die Italiaanse codes ineens Nederlands

Het opvallendste detail voor Nederlandse automobilisten zit in de nummers waarmee Italië de beperkingen wilde vastleggen. Het gaat om Europees geharmoniseerde rijbewijscodes. Code 62 beperkt iemand tot een bepaalde afstand rond zijn woonplaats of een bepaald gebied. Code 67 betekent dat de snelweg verboden is en code 68 staat voor rijden zonder alcohol.

En alle drie staan ze ook gewoon in de Nederlandse officiële coderingsregeling. Code 62 luidt hier als een beperking tot een opgegeven straal vanaf de woonplaats of een stad of regio. Bij 67 staat letterlijk dat rijden op de snelweg niet is toegestaan. Code 68 betekent dat alcohol niet is toegestaan.

Het zijn precies het soort cijfers dat in kolom 12 achter op een Nederlands rijbewijs kan verschijnen.

Bekijk ook

Kijk eens naar kolom 12 achter op je rijbewijs: daar kan iets staan dat bepaalt wat jij mag rijden | Autobahn

Je krijgt ze hier niet automatisch als je 85 wordt

Daar zit meteen het belangrijke verschil met het Italiaanse voorstel. Nederland kent geen algemene regel waarbij iedere automobilist vanaf een bepaalde leeftijd automatisch een straalbeperking of snelwegverbod krijgt.

Wel verandert de rijbewijsverlenging vanaf 75 jaar. Verloopt je rijbewijs op of na je 75e, dan moet je een Gezondheidsverklaring invullen en medisch worden gekeurd. Het CBR beoordeelt vervolgens de individuele rijgeschiktheid en kan indien nodig om aanvullende medische informatie of een rijtest vragen.

Bekijk ook

Door een nieuwe regel is het verlengen van je rijbewijs vanaf deze leeftijd geen routineklus meer | Autobahn

Een Nederlandse 85-jarige met een normaal geldig rijbewijs mag dus gewoon de A2, A12 of iedere andere snelweg op. Staat er door een individuele beperking wél code 67 op het rijbewijs, dan verandert dat uiteraard.

Het verschil zit uiteindelijk in één woord

Dat maakt de Italiaanse discussie interessanter dan een simpel verhaal over strenge regels voor ouderen. De juridische gereedschapskist die Italië wilde gebruiken bestaat hier namelijk ook.

Het verschil zit in het woord automatisch. Het omstreden Italiaanse voorstel koppelde beperkingen aan een leeftijdsgrens. Nederland beoordeelt de medische rijgeschiktheid individueel en kan vervolgens voorwaarden aan een rijbewijs verbinden. Italië kiest in de definitieve regels eveneens niet voor automatische beperkingen op basis van 85 jaar alleen, maar wil de medische controle van deze groep wel aanscherpen.