Op de Duitse Autobahn gaan voor je ineens overal alarmlichten aan: dit proberen bestuurders je te vertellen

Het belangrijkste gebeurt nog voordat je precies weet waarom iedereen knippert. Laat het gas los, vergroot je afstand en bereid je voor op een flinke snelheidsvermindering. De auto's vóór je proberen achteropkomend verkeer duidelijk te maken dat er verderop langzaam rijdend of stilstaand verkeer staat.

Juist op een snelweg kan dat verschil groot zijn. Je kunt nog met normale snelheid rijden terwijl enkele honderden meters verderop vrijwel iedereen stilstaat. ADAC wijst daarom ook bij het vormen van een Rettungsgasse op de mogelijkheid om bij het naderen van een file kort de alarmlichten te gebruiken om anderen te waarschuwen.

Ben jij vervolgens de achterste auto en is de filestaart voor verkeer achter je nog moeilijk te zien, dan kun je die waarschuwing zelf doorgeven. De bedoeling is niet dat de alarmlichten kilometerslang blijven branden, maar dat achteropkomend verkeer het gevaar op tijd herkent.

Duitsland noemt de filestaart letterlijk in de wet

Dat Duitsers dit zo vaak doen, is niet alleen een verkeersgewoonte. Paragraaf 16 van de Duitse Straßenverkehrs-Ordnung noemt het naderen van een file expliciet als voorbeeld van een situatie waarin de alarmlichten mogen worden gebruikt om anderen voor gevaar te waarschuwen.

Dezelfde bepaling noemt ook uitzonderlijk langzaam rijden op een Autobahn of andere snel bereden weg. De gedachte daarachter is steeds dezelfde: jouw auto of de situatie vóór je vormt een gevaar dat achteropkomers mogelijk nog niet zien.

Maar daar zit een belangrijke nuance. De Duitse wet zegt niet dat iedere automobilist bij iedere file automatisch verplicht de alarmlichten moet inschakelen.

Bij pech en slepen bestaan wel concretere verplichtingen. Zo moeten beide auto's tijdens het slepen alarmlichten voeren. ADAC schrijft daarnaast dat alarmlichten noodzakelijk zijn wanneer een stilgevallen voertuig niet tijdig als obstakel kan worden herkend.

Zelfs na een zware botsing bleek knipperen niet verplicht

Hoe groot die nuance is, bleek uit een zaak voor het Landgericht Hagen. Een vrachtwagenchauffeur reed op de Autobahn toen voor hem een file ontstond. In 29 seconden verminderde hij zijn snelheid van ongeveer 62 naar 11 km/u, zonder zijn alarmlichten aan te zetten.

Een automobilist achter hem reageerde te laat en botste met ongeveer 50 km/u op de vrachtwagen. De bestuurder raakte zeer ernstig gewond. Toch oordeelde de rechtbank dat de vrachtwagenchauffeur in deze specifieke situatie niet verplicht was geweest zijn alarmlichten te gebruiken.

De reden is belangrijk. Het was droog, de weg liep rechtuit en de filevorming was goed zichtbaar. Bovendien kwam op die plek vaker terugslag voor bij een afrit en remde de vrachtwagen niet plotseling. Volgens de rechter ontstaat zo'n extra waarschuwingsplicht vooral wanneer de filestaart voor achteropkomend verkeer daadwerkelijk een bijzonder gevaar vormt, bijvoorbeeld achter een bocht of heuveltop of bij een groot onverwacht snelheidsverschil.

Bekijk ook

Sta je in een Duitse file? Dan moet je dit doen nog vóór je de eerste sirene hoort | Autobahn

De rode knop is geen vrijbrief

De alarmlichten zijn dus bedoeld om voor gevaar te waarschuwen, niet als excuus om overal te stoppen.

Wie ze in Duitsland zonder geldige reden gebruikt, kan volgens de officiële Duitse boetecatalogus een boete van 5 euro krijgen. Dat bedrag is lager dan de soms genoemde boetes van tientallen euro's. Die hogere bedragen ontstaan bijvoorbeeld wanneer er óók een andere overtreding wordt begaan, zoals foutparkeren of het hinderen of in gevaar brengen van anderen.

Even de alarmlichten aanzetten terwijl je dubbel geparkeerd staat, verandert een verboden parkeerplek dus niet ineens in een legale.

In Nederland staat de file niet letterlijk genoemd

Aan onze kant van de grens is het principe vergelijkbaar, maar staat het anders in de regels.

Artikel 28 van het Nederlandse RVV 1990 bepaalt dat bestuurders geluidssignalen en knippersignalen alleen mogen gebruiken “ter afwending van dreigend gevaar”. Een filestaart wordt daarbij niet, zoals in Duitsland, letterlijk als voorbeeld genoemd. De officiële toelichting maakt bovendien duidelijk dat signalen niet langer gebruikt mogen worden dan voor dat doel noodzakelijk is.

Een plotselinge filestaart die voor verkeer achter je moeilijk te zien is, past logisch binnen dat waarschuwingsdoel. Ook Veilig Verkeer Nederland gebruikt hetzelfde principe in de filegedragscode voor motorrijders: bij het naderen van een file kunnen alarmlichten worden gebruikt om achteropkomend verkeer te waarschuwen en daarna weer worden uitgeschakeld.

Bekijk ook

Knippert een vrachtwagen rechts? Het betekent niet altijd wat je denkt | Autobahn

Kijk niet alleen naar voren als ze beginnen te knipperen

De nuttigste les voor een Nederlandse bestuurder in Duitsland is daarom verrassend eenvoudig. Zie je meerdere auto's voor je ineens hun alarmlichten inschakelen, behandel dat dan als een waarschuwing dat de snelheid verderop hard kan terugvallen.

Verminder op tijd snelheid, houd meer afstand en kijk ook in je spiegels. Word jij vervolgens de laatste auto van een plotselinge of slecht zichtbare filestaart, dan kun je achteropkomend verkeer op dezelfde manier waarschuwen.

En zodra je eenmaal langzaam in de rij rijdt, wacht er op de Duitse Autobahn meteen een volgende regel: dan moet je bij stilstaand verkeer of stapvoets rijden tijdig ruimte maken voor de Rettungsgasse. Wie het eerste lichtsignaal begrijpt, is daar in ieder geval al op voorbereid.