Deze nieuwe flitspaal in Italië kijkt ook ín je auto, zelfs als je niet te hard rijdt

Wie netjes onder de maximumsnelheid blijft, verwacht normaal gesproken weinig problemen wanneer er een flitspaal langs de weg staat. Bij een nieuwe proef in Italië ligt dat anders. Op de drukke verbinding tussen Florence, Pisa en Livorno wordt een camerasysteem getest dat juist geïnteresseerd is in wat er ín de auto gebeurt.

Het systeem heet SafeDrive en gebruikt camera's en kunstmatige intelligentie om mogelijke overtredingen te herkennen. Een telefoon in de hand en een ontbrekende veiligheidsgordel kunnen worden opgemerkt, terwijl het kenteken wordt gebruikt voor controles van onder meer verzekering en technische keuring. De proef vindt plaats bij Lastra a Signa en duurt maximaal negentig dagen, met de mogelijkheid om die periode eenmalig te verlengen.

De camera kijkt naar je handen en je gordel

SafeDrive is afkomstig van het Toscaanse bedrijf Sodi Scientifica. Volgens de fabrikant analyseren camera's met hoge resolutie beelden van de voorste zitplaatsen. Kunstmatige intelligentie probeert vervolgens te herkennen of de bestuurder bijvoorbeeld een smartphone gebruikt.

Daarbij gaat het niet alleen om bellen met een telefoon in de hand. Ook handmatig gebruik van berichtenapps, e-mail en sociale media kan door het systeem worden herkend. Daarnaast controleert SafeDrive of de bestuurder en de voorpassagier hun veiligheidsgordel dragen.

Infraroodverlichting zorgt ervoor dat de camera ook bij weinig licht bruikbare beelden kan maken. Volgens Sodi kan het systeem voertuigen verwerken die met snelheden tot ongeveer 150 kilometer per uur passeren en meerdere rijstroken tegelijk bekijken.

Dat betekent dat een bestuurder dus niet te hard hoeft te rijden om interessant te worden voor de camera. De proef draait juist om gedrag dat bij klassieke snelheidscontrole buiten beeld blijft. Daarmee past SafeDrive in een bredere ontwikkeling waarbij camera's een steeds grotere rol krijgen binnen de verkeersveiligheid.

Ook het kenteken wordt meteen gecontroleerd

SafeDrive kijkt niet uitsluitend door de voorruit. Het systeem leest ook de voorste kentekenplaat en beschikt volgens de fabrikant over een functie waarmee kan worden gecontroleerd of een voertuig verzekerd is en of de Italiaanse revisione nog geldig is. Die technische controle is vergelijkbaar met de Nederlandse APK.

De camera ziet de verzekering natuurlijk niet letterlijk in de auto liggen. Na kentekenherkenning kunnen de beschikbare voertuiggegevens worden geraadpleegd. Zo worden een visuele controle van de bestuurder en een administratieve voertuigcontrole in hetzelfde systeem gecombineerd.

Voor Nederlandse vakantiegangers zit daar wel een nuance. Uit de openbare informatie over de proef blijkt niet dat controles van verzekering en technische keuring bij buitenlandse kentekens exact hetzelfde kunnen worden uitgevoerd als bij Italiaanse voertuigen. De visuele herkenning van telefoongebruik en gordels is daar uiteraard niet van afhankelijk.

Wie tijdens een autovakantie over de FI-PI-LI rijdt, kan dus langs een camera komen die aanzienlijk meer analyseert dan alleen de snelheid van passerende auto's.

Bekijk ook

Pas op in Italië: de intelligente Tutor 3.0-flitspaal ziet véél meer dan alleen je snelheid | Autobahn

Voorlopig rollen er nog geen automatische boetes uit

Dat is meteen een belangrijke kanttekening bij de proef. Volgens de Italiaanse berichtgeving worden tijdens deze testperiode geen verkeersboetes automatisch verstuurd op basis van SafeDrive. De negentig dagen zijn bedoeld om onder meer de betrouwbaarheid en nauwkeurigheid van het systeem te beoordelen.

Ook de fabrikant zelf legt een beperking uit. Onder de huidige Italiaanse verkeersregels kan SafeDrive bij de overtredingen waarvoor het is ontworpen niet simpelweg volledig zelfstandig een boete versturen. Het systeem signaleert een voertuig, waarna een agent de bestuurder moet laten stoppen om de overtreding direct vast te stellen.

Dat maakt de techniek voorlopig vooral een extra paar ogen voor de politie. SafeDrive kan het verkeer voortdurend bekijken en verdachte situaties eruit filteren, maar de menselijke controle verdwijnt daarmee nog niet uit het proces.

De mogelijke sancties zijn ondertussen stevig. Voor verkeerd gebruik van een telefoon achter het stuur noemt Sodi op basis van de Italiaanse verkeerswet een boete van 250 tot 1.000 euro bij een eerste overtreding. Voor het niet dragen van een veiligheidsgordel wordt een bedrag van 83 tot 332 euro genoemd. Daarnaast kunnen er gevolgen zijn voor de punten op het rijbewijs en, afhankelijk van de overtreding, voor de geldigheid daarvan.

Italië is niet het enige land dat naar binnen kijkt

Ook in Nederland zijn automobilisten inmiddels gewend geraakt aan camera's die niet alleen de snelheid bekijken. De focusflitser is speciaal ontwikkeld om te zien of een bestuurder tijdens het rijden een mobiel elektronisch apparaat vasthoudt. Beelden die mogelijk een overtreding tonen, worden vervolgens beoordeeld voordat een boete volgt.

SafeDrive gaat een stap verder doordat verschillende soorten controles in één installatie worden gecombineerd. Telefoongebruik, gordels en kentekeninformatie kunnen allemaal onderdeel zijn van dezelfde passage langs de camera.

Daarbij zegt Sodi dat de privacy van inzittenden wordt beschermd door de gezichten van de bestuurder en voorpassagier op opgeslagen beelden te vervagen. Dat neemt niet weg dat de proef laat zien hoeveel informatie moderne verkeerscamera's uit één passerende auto kunnen halen.

Of SafeDrive na de test op grotere schaal in Italië wordt ingevoerd, staat nog niet vast. Eerst moet blijken hoe betrouwbaar het systeem in de praktijk is. Voor automobilisten is de ontwikkeling ondertussen duidelijk: netjes onder de maximumsnelheid blijven betekent bij de nieuwste generatie verkeerscamera's niet automatisch meer dat je buiten beeld blijft.