Een paaltje is smaller, toch liggen er op Nederlandse stoepen zware betonnen bollen

In Nederland mogen automobilisten hun auto in principe niet op het trottoir of voetpad parkeren. Dat staat al in artikel 10 van het RVV. Alleen wanneer een parkeerplaats daar specifiek voor is ingericht, bijvoorbeeld met verkeersbord E8b voor parkeren met twee wielen op het trottoir, kan daarvan worden afgeweken.

Een betonbol bepaalt dus meestal niet zélf waar je wel of niet mag parkeren. Hij zorgt er vooral voor dat een grens die juridisch al bestaat ook fysiek een stuk moeilijker te overschrijden is.

Dat dit in Nederland daadwerkelijk een officiële toepassing is, blijkt bijvoorbeeld uit de regels van Den Haag. De gemeente noemt betonnen bollen letterlijk naast anti-parkeerpalen, zwerfkeien, pollers en klapbeugels als objecten waarmee parkeren kan worden gereguleerd.

Bekijk ook

Nieuwe auto’s worden zo groot dat zelfs parkeren een probleem wordt | Autobahn

Waarom dan zo'n bol en geen veel smaller paaltje?

Een universele Nederlandse regel die bepaalt wanneer een gemeente voor een bol, paaltje of ander obstakel kiest, bestaat niet. De plek en gewenste functie zijn bepalend.

De massa van beton is daarbij een praktisch voordeel. Ter illustratie: een commerciële halve betonbol met een doorsnede van 60 centimeter weegt volgens een Franse leverancier 136 kilo. Bij een uitvoering van één meter loopt dat op tot 628 kilo. Zulke objecten kunnen door hun eigen gewicht blijven staan, maar ook worden verankerd.

Dat maakt ze robuust en lastig om even te verplaatsen. Tegelijk neemt een bol aanzienlijk meer ruimte in dan een smal paaltje. Dat is belangrijk, want de stoep is niet alleen de plek waar auto's vandaan moeten blijven. Voetgangers moeten er ook nog comfortabel langs kunnen.

Een zware betonbol is nog geen anti-rampaal

Dat er honderden kilo's beton langs de weg liggen, betekent bovendien niet automatisch dat zo'n bol bedoeld is om een auto die met snelheid komt aanrijden tegen te houden.

CROW maakt voor echte toegangsbeveiliging een veel zwaarder onderscheid. Objecten die daadwerkelijk voertuigen moeten blokkeren, moeten bestand zijn tegen een aanrijding met de snelheid die op die locatie maximaal haalbaar is. Ook moeten ze zichtbaar zijn in het donker en bij slecht weer.

Een gewone parkeerbol langs een vak of stoep mag je dus niet zomaar gelijkstellen aan een gecertificeerde anti-rampaal. In veel situaties draait het vooral om voorkomen dat automobilisten langzaam een plek oprijden waar hun auto niet hoort te staan.

De oplossing kan voor voetgangers zelf een obstakel worden

Daar zit meteen het grootste nadeel van de bol. CROW adviseert straatmeubilair en andere obstakels zoveel mogelijk aan één kant en buiten de daadwerkelijke looproute te plaatsen. Bij een vernauwing moet minimaal 1,20 meter vrije doorgang overblijven. Alleen bij een zeer korte puntvernauwing van maximaal een halve meter kan 0,90 meter volstaan.

Voor mensen met een visuele beperking is vooral de geringe hoogte problematisch. De regionale Oogvereniging noemde in een reactie op het Handboek Nijmegen Toegankelijk halfronde betonnen bollen op voetpaden expliciet als valgevaarlijke obstakels. Contrasterende markering kan de zichtbaarheid verbeteren, maar volgens de organisatie blijft het probleem in het donker bestaan.

Precies daarin zit de paradox. De betonbol moet de stoep veiliger en toegankelijker maken door auto's buiten te houden, maar verkeerd geplaatst kan hij voor voetgangers zelf juist het volgende obstakel worden.

In Zwolle bleek hoe letterlijk zo'n bol auto's tegenhoudt

Hoe fysiek die functie kan worden, bleek eind 2024 op de Hanzelaan in Zwolle. Een automobilist drukte tijdens het achteruit inparkeren volgens lokale nieuwssite 1Zwolle per ongeluk het gaspedaal in. Zijn Audi duwde een geparkeerde Tesla tegen de stoeprand en vervolgens boven op een betonnen bol.

Dat is uiteraard niet waarvoor zo'n bol wordt neergelegd, maar het illustreert zijn werking bijna perfect. Een verkeersregel kan vertellen waar een auto niet hoort te komen. Een paar honderd kilo beton kan ervoor zorgen dat de bestuurder die grens ook daadwerkelijk voelt.