Hoge brandstofprijzen veranderen ons rijgedrag: deze autoritten verdwijnen als eerste

Een dure tankbeurt betekent niet automatisch dat Nederlanders hun auto massaal laten staan. We moeten immers nog steeds naar ons werk, de kinderen wegbrengen of familie helpen. Toch beginnen de hoge brandstofprijzen steeds duidelijker invloed te krijgen op de vraag waarvoor we de autosleutel nog pakken.

Dat blijkt uit het nieuwste brandstofkostenonderzoek van de ANWB. In de meest recente meting werden ruim duizend automobilisten met een benzine-, diesel- of hybride auto ondervraagd. Daaruit blijkt dat noodzakelijke kilometers behoorlijk hardnekkig zijn. Het zijn vooral de ritten in onze vrije tijd die als eerste sneuvelen.

Uitjes en familiebezoek verdwijnen als eerste

Op dit moment zegt 22 procent al minder vaak recreatieve autoritten te maken, zoals bezoekjes en dagjes uit. Als de huidige benzine- en dieselprijzen nog drie maanden op hetzelfde niveau blijven, verwacht 28 procent minder vaak met de auto op pad te gaan voor uitjes, familiebezoek en sociale gelegenheden.

Bij woon-werkverkeer ziet het beeld er anders uit. Daar verwacht 21 procent minder vaak de auto te pakken als de prijzen hoog blijven. Een meerderheid verandert die kilometers dus niet zomaar.

Dat verschil is logisch. Een bezoek aan vrienden, een dagje weg of een ander uitstapje kun je uitstellen of overslaan. Wie voor zijn werk afhankelijk is van de auto, heeft die vrijheid vaak niet. Uit de antwoorden blijkt bovendien dat ook ritten voor zorg, mantelzorg en familie regelmatig als noodzakelijk worden gezien.

De hoge benzineprijs en dieselprijs drukken daardoor niet alleen op hoeveel Nederlanders rijden, maar vooral op het soort kilometers dat ze maken.

Voor korte afstanden wint de fiets

Automobilisten zoeken ondertussen ook manieren om brandstof te besparen zonder hele activiteiten te schrappen. Een derde zegt voor korte afstanden vaker de fiets te pakken. Ongeveer drie op de tien proberen zuiniger te rijden, bijvoorbeeld door rustiger op te trekken of de snelheid te verlagen.

Ook ritten combineren wordt veel genoemd. Boodschappen worden bijvoorbeeld onderweg vanaf het werk gedaan, zodat daarvoor geen extra autorit meer nodig is.

Toch zegt ruim een derde dat de huidige prijzen het rijgedrag helemaal niet beïnvloeden en dat ze nog evenveel rijden als voorheen. De auto verdwijnt dus zeker niet uit het dagelijks leven. Vooral de kilometers waar enige keuzevrijheid bestaat, komen onder druk te staan.

Bekijk ook

Rijd je via de Brenner naar Italië? Dit tankstation kun je momenteel beter overslaan | Autobahn

Vooral lagere en modale inkomens voelen de druk

De verschillen worden groter wanneer naar het huishoudinkomen wordt gekeken. Van alle ondervraagden zegt 14 procent daadwerkelijk financieel in de knel te komen door de brandstofkosten.

Bij huishoudens met een benedenmodaal inkomen is dat 28 procent. Opvallend is dat ook bij modale huishoudens inmiddels 21 procent aangeeft financieel klem te zitten. Bij bovenmodale inkomens is dat slechts 4 procent.

Daarnaast ervaart 23 procent van alle automobilisten behoorlijk of heel veel invloed van de brandstofkosten op de eigen financiële situatie. Nog eens 52 procent merkt een lichte invloed.

Wie die druk voelt, probeert het geld vaak elders terug te vinden. Minder sparen staat daarbij bovenaan, gevolgd door minder uit eten gaan en besparen op vakanties en dagjes weg. Daardoor zie je hetzelfde patroon terug als bij het autogebruik zelf: verplichtingen blijven zo lang mogelijk overeind, terwijl de vrije bestedingsruimte als eerste kleiner wordt.

Een andere auto is voor veel mensen geen snelle uitweg

Een zuinigere of elektrische auto lijkt een voor de hand liggende oplossing, maar ook daar zit een financieel probleem. Bijna een kwart overweegt door de hoge brandstofprijzen een andere auto, maar een groot deel loopt vast op de aanschafprijs.

Dat maakt de situatie lastig voor automobilisten die de auto dagelijks nodig hebben. Juist degenen die de brandstofrekening het zwaarst voelen, hebben niet automatisch het geld liggen om over te stappen naar een zuinigere auto.

Voorlopig lijkt de reactie daarom veel praktischer: rustig rijden, korte stukken fietsen, ritten combineren en kritisch kijken naar de kilometers die niet noodzakelijk zijn.

En juist daar worden de gevolgen van langdurig hoge brandstofprijzen zichtbaar. De rit naar het werk blijft staan, maar een spontaan bezoek, een dagje weg of een andere recreatieve autorit wordt steeds vaker opnieuw afgewogen.