Jongen vlucht met ruim 80 km/u op fatbike voor politie, maar een boete is nog lang niet zijn grootste zorg

Agenten zagen afgelopen weekend op het Havenspoorpad tussen Rotterdam en Barendrecht een jongen op een fatbike met hoge snelheid rijden. Ze gaven hem een stopteken, maar de minderjarige besloot niet te stoppen en ging er juist vandoor. Wat volgde leek daardoor meer op een achtervolging van een brommer of motor dan op die van een fietser.

Volgens RTV Rijnmond moest de politieauto harder dan 80 km/u rijden om hem bij te houden. Door de hoge snelheid begon de fatbike te zwabberen, waarna agenten de jongen uiteindelijk konden klemrijden. De zelf opgevoerde fiets werd in beslag genomen. De jongen vertelde vervolgens dat zijn fatbike volgens hem zelfs 100 km/u kon halen, al is die topsnelheid niet door de politie vastgesteld.

Een boete van 320 euro kan nog het goedkope scenario zijn

Een legale e-bike, en daarmee ook een normale fatbike, mag maximaal 250 watt aan motorvermogen hebben. De motor mag alleen ondersteunen wanneer je trapt en die ondersteuning moet bij 25 km/u stoppen. Ook een gashendel waarmee je zonder te trappen harder dan 6 km/u rijdt, past niet binnen de regels voor een gewone elektrische fiets.

Wordt een fatbike zo aangepast dat hij niet meer aan die eisen voldoet, dan verandert juridisch ook de situatie. Volgens de Rijksoverheid moet zo'n voertuig, afhankelijk van de uitvoering, bijvoorbeeld als bromfiets, snorfiets of speedpedelec zijn goedgekeurd. Daarbij horen eisen rond onder meer een kenteken, verzekering, rijbewijs en helm. Een zelf opgevoerde fatbike die niet aan die voorwaarden voldoet, mag niet op de openbare weg worden gebruikt.

Voor het rijden op een illegaal opgevoerde elektrische fiets noemt de overheid een boete van 320 euro. Bij herhaalde overtredingen kan de politie de fiets bovendien in beslag nemen en uiteindelijk laten vernietigen. In Rotterdam werd de fatbike meteen meegenomen, maar welke boetes of andere gevolgen de minderjarige precies krijgt, is nog niet bekend.

Het financiële risico wordt echter pas echt groot wanneer zo'n fiets niet alleen wordt gecontroleerd, maar ook bij een ongeluk betrokken raakt.

Een opgevoerde fatbike kan buiten je normale verzekering vallen

Voor een normale elektrische fiets bestaat geen verplichte WA-verzekering zoals bij een brommer of auto. Wie met een legale fiets schade bij iemand anders veroorzaakt, kan daarvoor doorgaans terugvallen op een aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren, mits die is afgesloten.

Bij een illegaal opgevoerde fatbike kan die dekking wegvallen. Het Verbond van Verzekeraars waarschuwt dat zo'n opgevoerde fiets niet meer als gewone fiets wordt beschouwd. Bij een botsing kan de bestuurder daardoor zelf aansprakelijk worden voor de schade, en dat gaat bij ernstig letsel al snel om veel meer dan een beschadigde fiets of auto. Medische kosten, inkomensverlies en langdurige zorg kunnen ervoor zorgen dat een letselschadeclaim tot in de honderdduizenden euro's loopt.

Dat maakt het verschil met een verkeersboete groot. Een boete heeft een vast bedrag, terwijl de financiële gevolgen van een ernstig ongeval in principe kunnen blijven oplopen met de daadwerkelijk geleden schade. Bij een minderjarige bestuurder komt vervolgens ook de vraag op tafel wie daarvoor juridisch verantwoordelijk is.

De leeftijd bepaalt of ook de ouders aansprakelijk kunnen zijn

Bij kinderen jonger dan 14 jaar zijn de ouders of voogd volgens de Rijksoverheid aansprakelijk wanneer het kind schade veroorzaakt. Bij jongeren van 14 en 15 jaar ligt de aansprakelijkheid in eerste instantie bij de jongere zelf, maar kunnen ouders eveneens aansprakelijk worden wanneer zij de gedraging redelijkerwijs hadden kunnen voorkomen. Vanaf 16 jaar is een jongere in principe zelf verantwoordelijk voor veroorzaakte schade.

Ook voor lichte verkeersboetes gelden aparte regels voor jonge kinderen. Krijgt iemand jonger dan 16 jaar zo'n bekeuring, dan moet de ouder of voogd volgens de overheid betalen en wordt het bedrag gehalveerd. Hoe dat in de Rotterdamse zaak uitpakt, valt op basis van de beschikbare informatie nog niet te zeggen, omdat de exacte leeftijd van de jongen niet bekend is en evenmin duidelijk is welke overtredingen uiteindelijk worden vervolgd.

Bekijk ook

Waarom mag een kleuter op een fatbike rijden, maar moet je voor een elektrische step 16 zijn? | Autobahn

Artsen zien juist veel jonge fatbikers binnenkomen

Dat de leeftijd van fatbikebestuurders zoveel aandacht krijgt, komt niet alleen door discussies over verkeersregels. Plastisch reconstructief chirurg Ernst Smits van het Erasmus MC vertelde eerder aan WNL dat de piek onder de jonge slachtoffers die hij behandelt rond de leeftijd van 12, 13 en 14 jaar ligt.

Het gaat daarbij volgens de arts niet alleen om schaafwonden of een gebroken pols. Ziekenhuizen zien complexe breuken en schade aan spieren, zenuwen en pezen, waarvoor soms meerdere operaties en lange revalidatietrajecten nodig zijn. Landelijke cijfers laten dezelfde ontwikkeling zien: het aantal geregistreerde fatbikeslachtoffers op de spoedeisende hulp steeg van 75 in 2023 naar 301 in 2024, waarbij meer dan de helft van de slachtoffers tussen 12 en 18 jaar oud was.

Tegelijkertijd geldt voor een normale fatbike momenteel nog geen minimumleeftijd en hoeft de bestuurder ook geen helm te dragen. Daardoor kan een zeer jonge bestuurder legaal op een elektrische fiets met ondersteuning tot 25 km/u stappen, terwijl de overheid juist vanwege de groeiende verkeersveiligheidsproblemen aan nieuwe regels werkt.

Minimumleeftijd en helmplicht moeten daar verandering in brengen

Het kabinet wil fatbikes apart kunnen definiëren, zodat voor die categorie onder meer een minimumleeftijd kan worden ingevoerd. Welke leeftijdsgrens uiteindelijk gaat gelden, staat nog niet vast. Dat blijkt ingewikkelder dan het lijkt, omdat de wet eerst onderscheid moet kunnen maken tussen een fatbike en andere elektrische fietsen zonder dat fabrikanten de regels eenvoudig kunnen omzeilen.

Voor de helm zijn de plannen concreter. Het kabinet wil minderjarige bestuurders en passagiers van elektrische fietsen vanaf 2027 verplichten een helm te dragen. De regelgeving daarvoor moet nog definitief worden vastgesteld, waardoor er op dit moment voor een gewone legale fatbike nog niets verandert.

Bij de Rotterdamse achtervolging zit het probleem bovendien niet in een ontbrekende toekomstige leeftijdsgrens, maar in de fiets zelf. Een normale fatbike mag ondersteuning bieden tot 25 km/u, terwijl de politie hier ruim drie keer die snelheid moest rijden om de jongen bij te houden. De mogelijke verkeersboete is daardoor maar één onderdeel van het risico. Zodra iemand met zo'n illegaal opgevoerde fiets een ernstig ongeluk veroorzaakt, kunnen verzekering en aansprakelijkheid financieel veel zwaarder wegen.